Innovatieplatform wil in Noordzee 'experimenteereiland' aanleggen

Het Innovatieplatform heeft op 14 november besloten in januari een besloten bijeenkomst te houden om te komen tot een planklaar voorstel voor de aanleg van een eiland voor de Nederlandse kust. Het platform wil de enorme aandacht oppakken die is ontstaan voor zo'n eiland naar aanleiding van het idee van CDA-kamerlid Atsma voor een Noordzeepolder (lees meer hierover: WaterForum Online, 8 november 2007). Het Innovatieplatform heeft onder leiding van premier Balkenende besloten dat het eiland een experimenteel karakter moet krijgen, zowel als het gaat om de procedure die aan de aanleg vooraf gaat, als aan het gebruik van het eiland. Het platform spreekt daarom van een experimenteereiland en gebruikt daarbij de vorm van een tulp als wervend beeld.
De motie die de Tweede Kamer heeft aangenomen waarin de regering gevraagd wordt naar de mogelijkheden voor een Noordzeepolder zal door de Deltacommissie worden meegenomen.

Watersector en energiesector samen optrekken
Binnen het Innovatieplatform gaan professor Suzanne Hulscher, waterexpert van de Twente Universiteit en ondernemer en voormalig MKB-voorzitter Hans de Boer het eiland trekken. Volgens Hulscher speelt daarbij de vorm, maar zeker ook de samenwerking een belangrijke rol: "De watersector en energiesector hebben dringend behoefte aan experimenteerruimte. Via een eiland in zee of een groep eilanden stimuleren we innovatie, zodat we straks antwoorden hebben op bijvoorbeeld klimaatverandering, ecologie en economie", aldus Hulscher.

Waterexpert geloven niet in polder
Het idee van CDA-kamerlid Atsma om in de Noordzee een polder aan te leggen is bij waterbouwkundigen met scepsis ontvangen. Ze zijn te spreken over 'het zeewaarts denken' een zeepolder zien ze echter als schier onmogelijk. Over de aanlegkosten spreken ze zich niet uit. Atsma sprak in het Kamerdebat over een polder in de Noordzee, anderhalf keer zo groot als de Noordoostpolder, die al snel zes miljard euro kon opbrengen uit de grondverkoop. De opbrengst van zo'n polder is echter afhankelijk van het gebruik van de grond. Een hoogwaardige functie als wonen of landbouw verhoogt weliswaar de grondwaarde, maar dan zijn veel beschermingsmaatregelen nodig. Die maken een polder al direct veel duurder. Tot deze conclusie komt waterbouwkundige René Zijlstra van Royal Haskoning. Hij ziet daarom veel meer in een eiland met polderachtige elementen. "Een nieuwe duinenrij voor de kust en daartussen natuur die met de complexe kustdynamiek kan meebewegen, lijkt mij veel meer voor de hand liggen. Er kan dan een nieuw evenwicht ontstaan. Een polder in zee lijkt me niet haalbaar", aldus Zijlstra. Hij gaat er vanuit dat de kosten altijd fors hoger zullen zijn dan de baten. Als het om een woonfunctie gaat ligt voor hem de inpoldering van het Markermeer meer voor de hand.

Dichtbevolkte delta's moeten zeewaarts denken
De gedachte van een nieuwe duinenrij speelt ook door het hoofd van waterbouwkundig ingenieur Ronald Waterman. Hij is in de hele wereld als adviseur bij veel landwinningsprojecten betrokken. Hij denkt aan een serie eilanden, gelijk de Waddeneilanden. Waterman rekent snel voor dat de Waddeneilanden een oppervlakte hebben van 70.000 hectare. Voor de vuist weg is daar volgens hem al snel 17 miljard kuub zand voor nodig. Bij een prijs van 3 euro per kuub komt hij op ruim 50 miljard euro. "Technisch is het mogelijk. De baggertechnologie is er." Waterman is enthousiast over de plotse belangstelling voor de zeewaartse landwinning. "De klimaatveranderingen dwingen alle dichtbevolkte Deltagebieden in de hele wereld dit soort zeewaarts gerichte oplossingen serieus te overwegen."

Eilandenrij koppelen aan de Randstad
Programmamanager Water Piet Dircke van Arcadis gaat met het idee van een eilandenrij nog een stapje verder. Hij denkt aan de Amerikaanse stad Miami. "Voor de kust daar ligt een eilandenrij die onderling met elkaar zijn verbonden, maar daarnaast ook allemaal apart met het vaste land. Dat zorgt ervoor dat de bewoners van Miami voor bijvoorbeeld een lunchafspraak even naar een eiland rijden. Omgekeerd kunnen eilandbewoners snel naar de stad voor hun boodschappen", aldus Dircke. Volgens hem zijn de eilanden zo verweven met de stad dat niemand meer in de gaten heeft dat de eilanden in stand worden gehouden vanwege hun zeewerende functie. "Ik kan me voor de kust van de Randstad ook zoiets voorstellen. Met eilanden en daartussen mooie lagunes met villa's en haventjes." Of de kustmorfologie zo'n oplossing ook voor de kust van de Randstad toelaat, weet Dircke niet. Dat zou wat hem betreft interessant zijn te onderzoeken.

De zeewerende eilanden voor de kust van Miami zijn helemaal opgenomen in de structuur van de stad zelf. Een idee voor een Nederlands kusteiland?

Atsma ook blij met eiland
Kamerlid Atsma laat weten verrast te zijn door de grote aandacht. Nog dagelijkse krijgt hij tientallen e-mails. Voor hem maakt het niet veel uit of de landaanwinning een polder of een eiland wordt. Zolang er maar een gedegen studie komt naar de haalbaarheid van grootschalige landwinning in zee.

Meer nieuws over integraal waterbeheer >>

Het overige nieuws van deze week, klik hier >>

(WaterForum Online, 15 november 2007)